* स्वातंत्र्यपूर्व काळात पुण्याच्या साहित्य परिषदेच्या वतीने 'महाराष्ट्र साहित्य संमेलने' भरविली जात. हे कार्य १ जून १९६४ पासून महामंडळाने आपल्या हाती घेतले.

* आजच्या महाराष्ट्र राज्याच्या निर्मितीची मूळ संकल्पना नागपूर 'तरुण भारत' चे सव्यसाची संपादक व सुप्रसिध्द साहित्यिक कै. श्री. ग. त्र्यं. माडखोलकर यांची. १९४६ मध्ये बेळगाव येथे झालेल्या महाराष्ट्र साहित्य संमेलनामध्ये ललित साहित्य सभेचे अध्यक्ष या नात्याने १२ मे १९४६ रोजी केलेल्या अध्यक्षीय भाषणामधून माडखोलकरांनी वेगवेगळ्या भागात विखुरलेल्या समस्त मराठी भाषकांच्या एकीकरणाचा विषय मांडला होता. इतकेच नव्हे तर, बेळगावच्या साहित्य संमेलनात त्या विषयाच्या अनुषंगाने तीन ठराव आणून व ते मंजूर करवून घेऊन आणि पुढे सातत्याने त्या विषयाचा पाठपुरावा करून माडखोलकरांनी महाराष्ट्र राज्याच्या निर्मितीची पायाभरणी केली.

* महामंडळाच्या वतीने अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलन भरविण्याची योजना १९६५ पासून कार्यान्वित आहे. तत्पूर्वीची संमेलने जमेस धरून नागपूराला दि. २,३ व ४ फ़ेब्रुवारी २००७ या तारखांना होत असलेले महामंडळाचे संमेलन ८० वे साहित्य संमेलन आहे. स्थान निश्चितीपासून तो संमेलनांतर्गत होणाऱ्या कार्यक्रमांचे नियोजन महामंडळच करते. तसे करतांना प्रत्येक पातळीवर संमेलनाचे निमंत्रण देणाऱ्या संस्थेशी विचार-विनिमय केला जातो.

* महामंडळाचे कार्यालय पुणे, नागपूर, औरंगाबाद व मुंबई ह्या ठिकाणी क्रमाक्रमाने ३-३ वर्षांसाठी राहते. पदाधिकाऱ्यांची निवड महामंडळाच्या सर्वसाधारण सभेमध्ये सर्वानुमते केली जाते. आजमितीस महामंडळाचे कार्यालय विदर्भ साहित्य संघाकडे आहे. अध्यक्ष श्री. मनोहर म्हैसाळकर, उपाध्यक्ष श्री. शरद कनमडीकर (भोपाळ), कोषाध्यक्ष श्री. नरेश सबजीवाले व कार्यवाह श्री. वामन तेलंग हे महामंडळाचे पदाधिकारी आहेत. सभासदांमध्ये सर्वश्री कौतिकराव ठाले-पाटील, चंद्रकांत पाटील व कुंडलिक अतकरे (सर्व औरंगाबाद), गं.ना. जोगळेकर, वि. भा. देशपांडे व. ह.ल. निपुणगे (सर्व पुणे), उषा तांबे, सुहासिनी कीर्तीकर व कुंदा पडळकर (सर्व मुंबई), विद्या देवधर (हैद्राबाद), जे.एन. कदम (होळसमुद्र-कर्नाटक), कपूर वासनिक (बिलासपूर), सुरेश नाईक (गोवा), आणि वनिता ठाकूर (बडोदे) यांचा समावेश आहे.

* अलीकडच्या काळात महामंडळाच्या वतीने एक संमेलन- निधी (महाकोष) स्थापन करण्यात आला आहे. आजवर या निधीमध्ये अडतीस लाख रुपये जमा झाले आहेत. या निधीसाठी वेगळे विश्वस्त मंडळ आहे. वसुंधरा पेंडसे नाईक संमेलन- निधी महाकोषाच्या कार्यकारी विश्वस्त आहेत.

* महाराष्ट्र राज्य शासनातर्फ़े महामंडळाला वार्षिक १ लक्ष रुपयांचे अनुदान प्राप्त होते.

* महामंडळाचे अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलन भरविण्यासाठी आयोजक संस्थेला राज्य शासनाच्या वतीने २५ लक्ष रुपयांचे अनुदान मिळते.

संमेलनाखेरीज महाराष्ट्राबाहेर होणाऱ्या महामंडळाच्या चर्चासत्रादी उपक्रमांसाठी महामंडळ समाविष्ट संस्थांना आर्थिक साह्य करते.

* दरवर्षी महामंडळ आपला स्थापना दिवस साजरा करीत असते. महनीय वक्त्यांचे भाषण आणि दिवसभराचे चर्चासत्र असे त्याचे स्वरूप असते.